Abbotts View Livery: dwa tracki i doświadczenie, które stało się książką
📍 Buckinghamshire, Anglia, Wielka Brytania
Działający pensjonat wolnowybiegowy, w którym około 18–20 koni żyje w dwóch stadach. Każde z nich korzysta z własnego, około 500-metrowego tracku oraz rotacyjnie udostępnianych środkowych padoków.
To przykład profesjonalnego systemu, który łączy życie społeczne, długi czas pobierania paszy, różnorodne podłoża i zaplecze potrzebne do codziennej opieki oraz pracy z końmi.
W skrócieDwa stada dwa systemyruch • wybór • elastyczność
Szybkie informacje
Najważniejsze dane o organizacji pensjonatu i dostępnej infrastrukturze.
🌿
Typ obiektupensjonat wolnowybiegowy
📐
Powierzchniaokoło 10 akrów / ponad 4 ha
🐴
Mieszkańcyokoło 18–20 koni
🤝
Stadadwie osobne grupy
📏
Trackidwa, po około 500 m każdy
☘️
Środkowe padokidzielone i użytkowane rotacyjnie
🥅
Sianoad libitum w wielu stacjach i slow feederach
🏡
Schronienieotwarty budynek, wiaty i utwardzone zagrody
🪨
Podłożaziemia, piasek, żwir, kamień i utwardzenia
🏇
Praca z końmiplac, lonżownik i zewnętrzny track do jazdy
Pensjonat w praktyce
System wolnowybiegowy jako profesjonalna usługa
Abbotts View Livery w angielskim Buckinghamshire nie jest prywatnym trackiem przygotowanym dla kilku własnych koni. To działający pensjonat wolnowybiegowy, w którym utrzymywanych jest około 18–20 koni należących do różnych właścicieli. Dwa oddzielne stada mają do dyspozycji dwa tracki, rotacyjnie użytkowane środkowe padoki, rozbudowaną sieć punktów z sianem, różnorodne podłoża, miejsca odpoczynku oraz zaplecze umożliwiające normalną opiekę i pracę z końmi.
Za ośrodkiem stoi Amy Dell — praktyczka, która doświadczenia zdobyte podczas tworzenia i prowadzenia pensjonatu opisała w książce Horse Track Systems: A How To Guide to a Healthier Horse in Body and Mind. Publikacja jest poświęcona w całości planowaniu, budowaniu i codziennemu prowadzeniu systemów trackowych, również jako działalności pensjonatowej. Amy prowadzi także konsultacje dla osób tworzących własne obiekty.
To istotny przykład również z polskiej perspektywy. W dyskusjach o systemach wolnowybiegowych stale wraca przekonanie, że mogą one działać przy kilku prywatnych koniach, lecz nie da się na nich oprzeć profesjonalnego pensjonatu. Abbotts View Livery pokazuje, że jest to możliwe. Nie oznacza jednak, że wystarczy ogrodzić ścieżkę wokół pastwiska. Za dobrze funkcjonującym ośrodkiem stoją świadomy projekt, codzienna praca, możliwość modyfikowania systemu oraz uważna obserwacja koni.
Co wyróżnia ten obiekt?
dwa osobne stada i dwa pełne tracki,
środkowe padoki pozostające aktywną częścią systemu,
rozproszone punkty siana wspierające ruch,
zaplecze dla treningu, pielęgnacji i czasowego ograniczenia ruchu,
system rozwijany na podstawie codziennej obserwacji koni.
Otwarte zaplecze pozwala łączyć życie stadne z codzienną opieką.
Dwa stada, dwa tracki i środkowe padoki
Teren przeznaczony dla koni zajmuje około 10 akrów, czyli nieco ponad cztery hektary. Na obiekcie znajdują się dwa tracki o długości około 500 metrów każdy. Otaczają one duże środkowe padoki, które mogą być dzielone na mniejsze części i użytkowane rotacyjnie. Amy określa swój model jako połączenie track systemu, Paddock Paradise i rozwiązań znanych z EquiCentral. Tracki są podstawową formą organizacji przestrzeni, natomiast środkowe padoki pozostają aktywną częścią systemu, a nie powierzchnią wyłączoną z użytkowania na stałe.
Każdy track przeznaczony jest dla osobnego stada. Taki układ pozwala utrzymywać grupy w rozsądnej liczebności i nie zmusza wszystkich koni do funkcjonowania w jednej dużej grupie niezależnie od ich temperamentu, sposobu komunikacji czy podejścia do zasobów. Jednocześnie tracki biegną obok siebie, dzięki czemu konie z obu stad pozostają blisko i mogą obserwować się przez ogrodzenie.
W formularzu Amy zaznaczyła, że klacze i wałachy są obecnie utrzymywane oddzielnie. Przy przyjmowaniu nowego konia istotne jest dla niej wcześniejsze doświadczenie życia z innymi końmi oraz to, czy koń nie broni nadmiernie jedzenia i innych zasobów. Opieka nad końmi ze specjalnymi potrzebami jest dostosowywana indywidualnie.
Dwa stada funkcjonują osobno, pozostając blisko siebie i w kontakcie wzrokowym.
Schemat ośrodka
Plan Abbotts View Livery
Plan pokazuje dwa tracki stadne, środkowe padoki, rozproszone punkty siana, strefy zabawy i tarzania oraz wspólne zaplecze ośrodka. Wokół całości biegnie dodatkowy track do jazdy. Kliknij schemat, żeby powiększyć go i odczytać wszystkie podpisy.
dwa osobne tracki dla dwóch stad
środkowe padoki dzielone i udostępniane rotacyjnie
stacje siana, paśniki na bele i utwardzone przejścia
zewnętrzny track do jazdy, plac i lonżownik
Centralne zaplecze łączy oba systemy, a zewnętrzna trasa otacza cały obiekt.
Plan, który porządkuje codzienne życie
Na schemacie Abbotts View Livery dobrze widać, że ośrodek nie składa się wyłącznie z dwóch pętli poprowadzonych wokół padoków.
W centralnej części znajduje się budynek stajenny z dużymi otwarciami oraz dziedziniec. Obok rozmieszczono utwardzenia, zagrody z wiatami, miejsce na obornik, parking, lonżownik i plac do jazdy. Wokół obu systemów biegnie dodatkowy track do jazdy, dzięki któremu właściciele mogą pracować z końmi na terenie obiektu bez opuszczania bezpiecznej, ogrodzonej przestrzeni. Obecne zaplecze ośrodka obejmuje także całoroczny plac o wymiarach 20 × 40 metrów oraz dwie utwardzone zagrody z dużymi wiatami, które mogą być wykorzystywane między innymi podczas pielęgnacji albo jako alternatywa dla tradycyjnego zamknięcia w boksie.
Na samych trackach znajdują się szersze strefy przeznaczone do odpoczynku, tarzania i swobodniejszego ruchu. Są tam pagórki, piasek, punkty do drapania oraz drągi i kłody ułożone w poprzek przejścia. Narożniki poprowadzono łagodniej, aby konie mogły skręcać bez gwałtownego wyhamowywania.
Takie elementy nie pełnią funkcji dekoracyjnej. Zmieniają sposób, w jaki koń korzysta ze swojego ciała podczas zwykłego dnia. Musi zwolnić przed kłodą, unieść kończyny, wejść na pagórek, przejść po podłożu o innej twardości albo wybrać drogę do kolejnego punktu z sianem. Różnorodność nie jest tu oddzielną „atrakcją”, z której koń może skorzystać przez kilka minut. Została wpisana w codzienną trasę przemieszczania.
Sam korytarz nie tworzy ruchu
Długość tracku ma znaczenie, lecz nawet najdłuższa pętla nie sprawi automatycznie, że konie zaczną po niej krążyć. Jeżeli wszystkie najważniejsze zasoby znajdują się obok siebie, grupa może spędzać większość doby w jednym miejscu.
W Abbotts View Livery ruch wspiera przede wszystkim rozmieszczenie punktów z paszą, wodą, miejsc odpoczynku i elementów wzbogacenia. Amy wymienia w formularzu liczne stacje z sianem, paśniki na bele, bary wodne, piaskowe miejsca do tarzania, szczotki do drapania, pagórki oraz drągi i kłody znajdujące się na przebiegu tracku.
Szczególne znaczenie ma to, że zasoby nie zostały zgromadzone w jednym centralnym punkcie. Koń, który chce zmienić miejsce jedzenia, napić się, skorzystać ze schronienia albo odpocząć w innej części obiektu, musi się przemieścić. Nadal ma wybór, ale środowisko nie zachęca go do pozostawania przez wiele godzin przy jednym paśniku.
Ruch w takim systemie nie powinien być utożsamiany wyłącznie z liczbą przebytych kilometrów. Liczy się również zmienność tempa, częstotliwość rozpoczynania ruchu, sposób stawiania kończyn i możliwość samodzielnego decydowania, kiedy oraz dokąd koń chce pójść.
Ruch wynika z codziennych decyzji koni i rozmieszczenia zasobów.Szerokie odcinki tracku tworzą miejsce na swobodniejsze mijanie się i zmianę tempa.
Wiele punktów karmienia ogranicza skupianie całej grupy przy jednym źródle siana.
Siano dostępne długo, lecz rozmieszczone z myślą o ruchu
Podstawą żywienia jest siano podawane przez całą dobę. Obecnie ośrodek deklaruje stosowanie siana badanego pod kątem zawartości cukru i skrobi, z łącznym wynikiem poniżej 10 procent. Większość paszy umieszczana jest w siatkach i slow feederach o różnych rozmiarach oczek. Część siatek trafia do skrzyń, dzięki czemu konie pobierają siano z głową opuszczoną, inne zawieszane są wyżej, aby umożliwić również zachowania przypominające skubanie gałęzi i żywopłotów. Stosowane są także zabezpieczone siatkami okrągłe bele.
Amy opisuje bardzo praktyczną obserwację: kiedy duża bela była jedynym głównym źródłem siana, konie „parkowały” przy niej i odchodziły przede wszystkim po wodę. Po ponownym rozmieszczeniu wielu siatek w różnych częściach tracku zaczęły częściej przemieszczać się pomiędzy punktami. Duże bele pozostały jako zabezpieczenie na czas opróżniania siatek, ale same również są ograniczone siatką, aby nie stawały się miejscem wielogodzinnego postoju.
To ważna różnica. Slow feeder nie powinien być traktowany wyłącznie jako narzędzie ograniczające tempo jedzenia. W systemie grupowym liczą się również liczba stanowisk, odległości między nimi, możliwość spokojnego odejścia i dostępność paszy dla koni zajmujących różne pozycje społeczne.
Kilka punktów z sianem nie gwarantuje jeszcze dobrego rozwiązania, jeżeli wszystkie stoją obok siebie albo powstaje przy nich wąskie gardło. W Abbotts View Livery stacje są rozproszone wzdłuż tracku, dzięki czemu żywienie staje się częścią organizacji ruchu.
Dostęp do trawy jako element zarządzania, nie dogmat
Środkowe padoki są wykorzystywane rotacyjnie, dzięki czemu system może być zmieniany zależnie od sezonu i potrzeb konkretnych koni. Amy zaznacza, że dostęp do trawy dotyczy tylko części grupy lub jest stosowany wtedy, gdy jest odpowiedni dla danego konia.
To pokazuje podejście inne niż dwa skrajne modele: nieograniczone pastwisko przez cały sezon albo całkowity, bezwarunkowy zakaz trawy dla każdego konia.
W systemie wolnowybiegowym nie chodzi o udowodnienie, że trawa jest zawsze dobra albo zawsze zła. Konie różnią się stanem metabolicznym, zapotrzebowaniem energetycznym, kondycją, wiekiem i możliwością regulowania pobrania. Organizacja przestrzeni powinna pozwalać reagować na te różnice bez rezygnowania z życia stadnego, ruchu i dostępu do paszy objętościowej.
Możliwość otwierania, zamykania i dzielenia środkowych padoków sprawia, że obiekt nie jest zamrożonym projektem. Może działać inaczej zależnie od warunków, zamiast wymagać od wszystkich koni dopasowania się do jednego niezmiennego schematu.
Widok z góry pokazuje relację tracku i środkowych padoków, których dostępność można regulować.Różne nawierzchnie odpowiadają różnym funkcjom przestrzeni.
Różne podłoża zamiast jednej „idealnej” nawierzchni
Tracki są częściowo utwardzone, a częściowo pozostają ziemne. Konie mają dostęp do trawy, piasku, żwiru i kamienia, nawierzchni ograniczających powstawanie błota, utwardzonych powierzchni, łagodnych wzniesień oraz drągów i kłód. W strategicznych miejscach zastosowano między innymi utwardzenia wapienne i maty przeciwbłotne.
Takie połączenie pozwala zachować miękkie miejsca do leżenia i tarzania, a jednocześnie zabezpieczyć najbardziej obciążone obszary — okolice budynku, bram, punktów z sianem i przejść pomiędzy poszczególnymi częściami systemu.
Nie jest to próba znalezienia jednego materiału, który rozwiąże wszystkie problemy. Podłoże dobre przy paśniku nie musi być najlepsze w strefie odpoczynku. Nawierzchnia odporna na intensywne użytkowanie może być zbyt twarda, aby koń chętnie się na niej położył. Miękka ziemia daje inne możliwości ruchu i odpoczynku, lecz w określonych warunkach pogodowych wymaga większej kontroli.
Zróżnicowanie podłoży ma więc sens tylko wtedy, gdy wynika z funkcji danego miejsca, a nie z chęci stworzenia jak największej liczby „atrakcji”.
Schronienie pozostaje wyborem konia
Głównym schronieniem jest duży budynek stajenny z szerokimi otwarciami, do którego konie mogą wchodzić bez konieczności codziennego zamykania ich w indywidualnych boksach. Na terenie znajdują się również wybudowane wiaty oraz młode nasadzenia drzew. Amy uczciwie zaznacza, że spośród nowo posadzonych drzew tylko jedno daje obecnie realne schronienie — pozostałe potrzebują czasu, zanim zaczną pełnić tę funkcję.
Dwie utwardzone zagrody z wiatami mogą zostać wykorzystane, kiedy konkretny koń wymaga czasowego ograniczenia ruchu, pielęgnacji albo oddzielenia od grupy. Zamiast automatycznie przenosić go do zamkniętego boksu, można zachować kontakt wzrokowy z końmi i dostęp do otoczenia.
Takie zaplecze ma szczególne znaczenie w pensjonacie. Nawet najlepiej zaprojektowany system grupowy musi przewidywać chorobę, uraz, kwarantannę, zmianę składu stada lub sytuację, w której jeden koń przez pewien czas potrzebuje innych warunków niż reszta grupy.
Szerokie otwarcia pozwalają koniom samodzielnie wybierać schronienie.Utwardzona zagroda umożliwia czasowe ograniczenie ruchu bez pełnej izolacji od otoczenia.
Zaplecze do pracy pozostaje częścią normalnie funkcjonującego pensjonatu.
Nie tylko konie rekreacyjne i emerytowane
W Abbotts View Livery utrzymywane są konie rekreacyjne i sportowe, młode, emerytowane, hodowlane, rehabilitowane oraz konie ze specjalnymi potrzebami.
To kolejny argument przeciwko przekonaniu, że system wolnowybiegowy jest rozwiązaniem wyłącznie dla nieużytkowanych kuców albo koni, których właściciele zrezygnowali z jazdy. Ośrodek ma plac do jazdy, lonżownik, dostęp do drągów i sprzętu treningowego oraz bezpieczny track do jazdy przebiegający wokół całego systemu.
System nie zastępuje treningu ani leczenia. Tworzy jednak warunki życia, w których koń nie przestaje być aktywnym zwierzęciem społecznym po zakończeniu godzinnej pracy z człowiekiem.
To różnica między zapewnieniem koniowi ruchu podczas treningu a stworzeniem środowiska, w którym może poruszać się, odpoczywać, jeść i wchodzić w relacje również przez pozostałą część doby.
„Konie wracają do życia”
Zapytana o najważniejsze zmiany obserwowane u koni po przejściu do tego systemu, Amy odpowiedziała, że widzi zwierzęta, które „wracają do życia” po wcześniejszym wycofaniu, tracą nadmierną masę ciała i rozwijają mięśnie.
To obserwacja właścicielki ośrodka, nie obietnica konkretnego efektu u każdego konia. Zmiana sposobu utrzymywania nie zastępuje diagnostyki ani leczenia i nie gwarantuje automatycznej poprawy zdrowia.
Trudno jednak oczekiwać, że zwiększenie możliwości swobodnego ruchu, życie społeczne, ograniczenie długich przerw bez włókna i większa kontrola nad pobraniem energii pozostaną bez znaczenia. Dla części koni zmiana otoczenia może ujawnić zachowania, których wcześniej niemal nie obserwowano: inicjatywę, eksplorację, zabawę, wybieranie miejsca odpoczynku czy spokojne przemieszczanie się pomiędzy członkami grupy.
Dobrostan nie sprowadza się do braku stereotypii albo agresji. Warto patrzeć również na to, czy koń korzysta z dostępnej przestrzeni, poszukuje, wybiera i elastycznie reaguje na otoczenie.
Zróżnicowane otoczenie zachęca do ruchu, eksploracji i samodzielnego wyboru aktywności.
Codzienne działanie pensjonatu wymaga paszy, zaplecza i konsekwentnej pracy.
Pensjonat oznacza codzienną pracę
Największym wyzwaniem w prowadzeniu systemu Amy nazywa bez wahania pracę fizyczną.
To część obrazu, której często nie widać na efektownych zdjęciach. Kilka lub kilkanaście stacji z sianem trzeba codziennie napełniać. Tracki, schronienia i utwardzenia wymagają sprzątania. Trzeba kontrolować ogrodzenia, stan nawierzchni, błoto, odpływ wody oraz sposób, w jaki konie korzystają z poszczególnych punktów.
W ofercie pensjonatu codzienna opieka obejmuje między innymi uzupełnianie stacji z sianem, regularne kontrole koni oraz sprzątanie tracków i budynku. Cena pobytu uwzględnia nie tylko paszę, lecz również utrzymanie infrastruktury i pracę konieczną do codziennego funkcjonowania systemu.
To ważny wniosek dla osób planujących własny pensjonat wolnowybiegowy. Taki system nie jest „bezobsługowym pastwiskiem”. Może ograniczyć niektóre prace związane z tradycyjnym stajennym rytmem, jednocześnie tworzy inne zadania wymagające regularności, wiedzy i dobrej organizacji.
Czy konie nie nudzą się bez dużego pastwiska?
Jednym z najczęściej spotykanych mitów jest według Amy przekonanie, że konie na tracku są znudzone albo tęsknią za stałym dostępem do trawy.
Samo umieszczenie konia na tracku rzeczywiście nie chroni przed nudą. Wąski, pusty korytarz z jednym paśnikiem może być środowiskiem równie monotonnym jak niewielki padok.
W Abbotts View Livery różnorodność wynika z rozmieszczenia zasobów, zmiennych nawierzchni, życia społecznego, punktów do drapania, piasku, pagórków, drągów i kłód, dostępu do środkowych padoków oraz możliwości wyboru pomiędzy strefami o różnych funkcjach.
Nie chodzi o ciągłe dostarczanie koniom nowych gadżetów. Wartościowe środowisko pozwala przede wszystkim robić rzeczy ważne z perspektywy konia: jeść przez znaczną część doby, przemieszczać się, odpoczywać, obserwować, eksplorować, utrzymywać relacje i decydować o dystansie wobec innych osobników.
Wybór miejsca, odpoczynek i bliskość stada są częścią codziennego środowiska.
Wiedza opisana w książce wyrosła z codziennego prowadzenia działającego obiektu.
Doświadczenie, które stało się książką
Amy Dell rozpoczęła tworzenie Abbotts View Livery w 2016 roku, po ukończeniu studiów z zakresu zachowania i dobrostanu zwierząt. Jej celem było stworzenie miejsca, w którym konie mogłyby mieć więcej swobody, ruchu, paszy objętościowej i kontaktu społecznego niż w tradycyjnym modelu pensjonatowym.
System rozwijał się etapami. Amy otwarcie mówi o próbach, kosztownych błędach i zmianach wprowadzanych na podstawie obserwacji. Z czasem doświadczenia te stały się podstawą książki wydanej w 2022 roku.
Horse Track Systems: A How To Guide to a Healthier Horse in Body and Mind obejmuje między innymi planowanie tracku, wybór i wykonanie nawierzchni, przykładowe układy obiektów, wprowadzanie nowych koni do stada, wzbogacanie środowiska oraz prowadzenie track systemu jako działalności pensjonatowej.
To właśnie praktyczny charakter tej wiedzy jest szczególnie cenny. Książka nie powstała wyłącznie na podstawie projektu narysowanego przy biurku. Wyrosła z codziennego prowadzenia obiektu, w którym trzeba pogodzić potrzeby kilkunastu koni, oczekiwania ich właścicieli, warunki pogodowe, ograniczenia terenu i realny budżet.
Najważniejsza rada Amy
Zacząć tymczasowo i pozwolić koniom pokazać
Najważniejsza rada Amy dla osób planujących własny system jest prosta: zacząć od małych, tymczasowych rozwiązań i pozwolić koniom pokazać, jak korzystają z przestrzeni.
Tymczasowe ogrodzenie można przesunąć. Punkt z sianem można przenieść. Przejście można poszerzyć, zanim powstanie tam kosztowne utwardzenie. Dopiero obserwacja pokazuje, gdzie konie tworzą własne ścieżki, w których miejscach zatrzymuje się grupa, gdzie powstają konflikty i które fragmenty wymagają zabezpieczenia przed błotem.
Abbotts View Livery nie jest gotowym projektem, który należałoby skopiować metr po metrze. Jest przykładem sposobu myślenia o pensjonacie wolnowybiegowym: przestrzeń ma pracować dla koni, a nie konie dla raz narysowanego planu.
System może być profesjonalny, komercyjny i dostosowany do różnych koni. Wymaga jednak więcej niż dobrej idei. Potrzebuje infrastruktury, elastyczności, codziennej pracy i gotowości do zauważenia, że rozwiązanie, które dobrze wygląda na papierze, nie zawsze działa tak samo w rzeczywistym stadzie.
Abbotts View Livery w skrócie
Lokalizacja: Buckinghamshire, Anglia Typ obiektu: pensjonat wolnowybiegowy Powierzchnia: około 10 akrów, czyli nieco ponad 4 ha Liczba koni: około 18–20 Organizacja: dwa stada i dwa tracki Długość tracków: około 500 m każdy Środkowe padoki: użytkowane rotacyjnie i dzielone na mniejsze części Pasza objętościowa: siano ad libitum w wielu stacjach i slow feederach Schronienie: duży budynek z otwartym dostępem, wiaty oraz utwardzone zagrody Zaplecze do pracy: plac do jazdy, lonżownik i track do jazdy wokół obiektu.
Lekcja z tego miejsca
Mit:
Profesjonalny pensjonat wolnowybiegowy nie może działać przy kilkunastu koniach należących do różnych właścicieli.
Praktyka:
Może, jeśli przestrzeń, grupy, zasoby i zaplecze są zaplanowane z myślą o codziennym użytkowaniu, a system pozostaje elastyczny.
Sam track nie wykonuje jednak pracy za człowieka. Potrzebne są regularna obsługa, obserwacja relacji i gotowość do zmiany rozwiązań.
Galeria Abbotts View Livery
Tracki, środkowe padoki, stacje siana, schronienia i zaplecze ośrodka.
Informacje formalne Abbotts View Livery, Buckinghamshire, Anglia, Wielka Brytania Właścicielka: Amy Dell Amy Dell jest autorką książki Horse Track Systems: A How To Guide to a Healthier Horse in Body and Mind i prowadzi konsultacje dotyczące tworzenia systemów trackowych. Zdjęcia i informacje udostępnione przez Abbotts View Livery.
